Գանձասարը Արցախի սրբավայրերից մեկն է: 13-րդ դարի սկզբին Հասան Ջալալյանը 7-րդ դարում կառուցված եկեղեցու տեղում կառուցեց Գանձասարի վանքը...
Գանձասարը վանական համալիր է Արցախում, Մարտակերտի շրջանի Վանք գյուղի մոտակայքում, նախկինում՝ Արցախ նահանգի Մեծ Առանք գավառում։ Իր անունը ստացել է Վանք գյուղի դիմաց գտնվող բլրի անունից, որի ընդերքում կան արծաթի և այլ մետաղների հանքեր։
Թմբուկի 16 նիստերը մեկընդմեջ ջլատված են անկյունաձև խորշերով, Ադամի և Եվայի, Քրիստոսի, Աստվածամոր բարձրաքանդակներով։
Պահպանվել են տաճարը և գավիթը։ Հովհաննես Մկրտչի տաճարը 1216-38թթ.-ին է կառուցվել, իսկ գավիթը հիմնադրվել է 1261թ.-ին: Աչքի է ընկնում ճարտարապետական հարուստ հարդարանքով։
Վանքն ունեցել է հարուստ ձեռագրատուն, դպրանոց, որտեղ ստեղծվել են բարձրարժեք ձեռագրեր, կրթվել են հոգևոր գործիչներ, որոնք իրենց նպաստն են բերել Խաչենի և հարակից շրջանների մտավոր և մշակութային կյանքի զարգացմանը։
Առանձնահատուկ գեղեցիկ է եկեղեցու հյուսիսային
շքամուտքի բարձրաքանդակը:
Գանձասարի եկեղեցու խորանի տակ ամփոփված է Հովհաննես Մկրտչի գլուխը,
որը բերել էին հայ առևտրականները Վենեցիայից:
Գանձասարը Հայաստան և Արցախ աշխարհի հոգևոր, մշակութային ու զբոսաշրջային կենտրոններից է: